Vaste collectie

NIEUWE OPSTELLING VAN DE PERMANENTE COLLECTIE

We konden Jules Chéret, de eerste afficheontwerper, onmogelijk aan het publiek voorstellen zonder aanpassingen door te voeren in de permanente collectie. Zo wilden we vooral de aandacht vestigen op onze verzameling affiches van Toulouse-Lautrec, de rechtstreekse opvolger van Chéret. Na zes maanden hangen de beroemde posters van Aristide Bruant en La Goulue opnieuw in de centrale gang. Het zijn topstukken uit de volledige reeks affiches van Toulouse-Lautrec waarvan het Museum van Elsene de trotse eigenaar is. Zij worden geconfronteerd met een nieuwe keuze van werken van Belgische en Europese affiche-ontwerpers van Privat Livemont tot Gisbert Combaz. U kan zich onder meer laten verrassen door Alfons Mucha, die de koekjes van Delacre of de Maasbieren aanprijst.

Ook de aangrenzende zalen kregen een andere inrichting. Links bevinden zich de lumineuze werken van het Belgische impressionisme en neo-impressionisme (Théo Van Rysselberghe, Georges Lemmen, Emile Claus, Anna Boch). Rechts hangen de symbolisten en fauvisten. Te midden van een gefilterd licht dompelt de Chimaera van Fernand Khnopff u onder in een mysterieuze sfeer. Daarna komt het nieuwe ensemble van de fauvisten aan bod. Levendige kleuren op de aquarellen van Ferdinand Schirren, en voorts de in het oog springende aanwezigheid van Rik Wouters’ Nel.

Terug naar de centrale gang. Voorbij de affiches van Toulouse-Lautrec komt u terecht in de expressionistische zaal, die werd verrijkt met drie meesterwerken van de Nervia-groep. Het prachtige doek Moederschap van Anto Carte is omringd door schilderijen van Gustave De Smet en Constant Permeke uit de periode 1920-30. De volgende zaal is gewijd aan het surrealisme, met schitterende werken van Delvaux en Magritte. Daarna betreedt u de wereld van de abstractie en haar evolutie in België, van de ‘zuivere beelding’ in de jaren 1920 tot de naoorlogse CoBrA-beweging. Er wordt ook stilgestaan bij het avontuur van de Jeune Peinture Belge, met werken Louis Van Lint en Anne Bonnet.

In de marge van dit mooie parcours door de Belgische kunstgeschiedenis van de 19de en 20ste eeuw werd ook een vertrek gewijd aan de oude kunst. Als duiding bij de nieuwe opstelling hebben we nieuwe verklarende teksten aangebracht, die de bezoeker inzicht geven in de essentie van elke stroming.

VASTE COLLECTIE VAN DE MUSEUM VAN ELSENE

Oude kunst

16e - 18e eeuw
De collectie oude kunst bevat hoofdzakelijk werken van Noord-Europese kunstenaars en Italiaanse meesters. Het betreft vooral landschappen, stillevens en portretten. Met hun weelderige kledij en doordringende blik leveren de personages op de portretten getuigenis van de samenleving uit hun tijd. De met spijzen bedekte tafels, jachttaferelen,… geven dan weer een idee van de zeden en gewoonten van toen. Van Dürers Ooievaar tot het Gezicht op de Meir van Erasmus de Bie laten al deze werken het rijke verleden van onze streken plotseling herleven.

Emile Claus, La levée des nasses, 1893 © foto Mixed Media

Affiches
Onze afficheverzameling behoort tot de parels uit de museumcollectie. Bijzonder trots zijn we op de volledige verzameling litho’s van Henri de Toulouse-Lautrec. Voorts laten de zowat 700 affiches van Belgische en Europese kunstenaars, van de Belle Époque tot de jaren 1950, ons kennis maken met het prille begin van de reclame – voor reizen of voor Parijse café chantants. Ze tonen ook duidelijk aan dat het hier een volwaardige kunstvorm betreft. Met zijn felle kleuren, vernieuwende compositie, typische Art-Nouveauvrouwen heeft het affiche een ware omwenteling teweeggebracht in de taal van het beeld.

Henri de Toulouse-Lautrec, Ambassadeurs. Aristide Bruant, 1892 © foto Mixed Media

19e eeuw
In de collectie van het Museum van Elsene neemt de Belgische kunst uit de 19e eeuw een belangrijke plaats in. Van realisme tot symbolisme via impressionisme, neoimpressionisme en oriëntalisme, alles wijst op de rijkdom van een eeuw die moderniteit en creatieve vrijheid hoog in het vaandel droeg. Laat u in vervoering brengen door de kleurenweelde, het sprankelende licht en het gedurfde spel met de picturale materie. Tevens kunt u opgaan in de sociale problematiek die door sommige werken wordt aangekaart, of zich laten meeslepen door de raadselachtige, fluwelige sfeer van de symbolisten.

20e eeuw
De 20e eeuw is het tijdperk van artistieke omwentelingen en tevens de bloeiperiode van de moderniteit. Zowel op het vlak van de esthetische zoektocht als op conceptueel gebied is de collectie van het Museum van Elsene representatief voor de bijzondere rijkdom van deze periode. Fauvisme, futurisme, constructivisme, expressionisme, surrealisme, CoBrA, Pop Art en nieuwe figuratie, alles komt er aan bod. Op de muren van het Museum van Elsene gaan abstracte experimenten zo de dialoog aan met de vele uitingen van de figuratie’.

Jean-Luc Moerman, Connectingthings, ongedateerd, Coll. Museum van Elsene, copyright foto Vincent Everarts

Actuele kunst
Vanaf zijn ontstaan volgt het Museum van Elsene de actuele kunstontwikkelingen op de voet. Dat blijkt niet alleen uit zijn tijdelijke tentoonstellingen, maar ook uit de nieuwe hedendaagse aanwinsten waarmee onze permanente collectie voortdurend wordt aangevuld. Een commissie experts kiest hiertoe actuele kunstwerken uit, in de vaste overtuiging dat het om de toonaangevende waarden van de toekomst gaat. Zo wil het Museum van Elsene een actieve rol spelen bij de ondersteuning van hedendaagse kunstenaars. Bovendien streeft het ernaar de bezoekers te oriënteren in het complexe, veelzijdige landschap van de actuele kunst.

AANDACHT
Het Museum van Elsene wijzigt regelmatig de opstelling van zijn permanente collectie. Indien u voor een bepaald werk of een specifieke stroming naar het museum komt, verzoeken we u vooraf contact op te nemen met het museumteam.

Vaste collectie van het Museum van Elsene, copyright foto Vijverman

In 1892 heeft de Gemeente Elsene een belangrijke verzameling kunstwerken verworven. Het vervult haar met trots dat ze deze sindsdien altijd aan een breed publiek heeft kunnen voorstellen. Behalve schilderijen, beeldhouwwerken en tekeningen bevat de collectie ook affiches en foto’s, en een aantal meesterwerken waaraan het museum zijn internationale uitstraling te danken heeft. Zij worden immers regelmatig uitgeleend voor prestigieuze tentoonstellingen over de hele wereld en vormen het onderwerp van vele publicaties.

De collectie van het Museum van Elsene biedt een mooi overzicht van de Belgische kunst uit de 19e en 20e eeuw. Een aantal stukken behoren evenwel tot de Oude Kunst. Met meer dan 10 000 werken, een tentoonstellingsoppervlakte van 2 000 m², een bibliotheek, een bergruimte en een efficiënt veiligheidssysteem hoeft het niet onder te doen voor de nationale musea.

HET GEMEENTELIJKE MUSEUM VAN ELSENE
Toch is het altijd een gemeentelijk museum gebleven, dat een professionele aanpak echter nooit uit het oog heeft verloren. Het is een museum op mensenmaat. Dat en zijn stijlvolle ruimten maken het tot een aantrekkelijke plek voor het publiek. Het pleit voor het gemeentebestuur dat het er nooit aan heeft gedacht van het museum een lokale instelling te maken, uitsluitend bestemd voor plaatselijke kunstenaars.

PROJECTEN
Ook in de toekomst blijft het datzelfde open beleid voeren. Intussen hebben de zalen een nieuw kleurtje gekregen en werd er een nieuwe huisstijl gecreëerd. Onlangs heeft het museum een gebouw aangekocht dat aan de tentoonstellingszaal grenst. Na de renovatie worden daar een aantal educatieve ruimten ingericht, en een grotere museumshop en cafetaria.

Claire Leblanc beschouwt het als haar hoofdtaak een zo breed mogelijk publiek warm te maken voor de kunst. In die optiek heeft het museum onlangs een publieksdienst en een communicatiedienst opgericht, en blijft het de hedendaagse ontwikkelingen op de voet volgen.

Vincent Glowinski, alias Bonom, Éléphant, 2009, Coll. Museum van Elsene, copyright foto Vincent Everarts

DE AANKOOPCOMMISSIE
Onder impuls van de conservator werd er opnieuw een aankoopcommissie samengesteld, bestaande uit kunstexperts (universiteitsdocenten, kunstdeskundigen, museumconservatoren). Enerzijds wil deze commissie jonge veelbelovende kunstenaars kansen bieden. Anderzijds is het de bedoeling dat met deze aankopen bepaalde leemtes in de collectie worden aangevuld. Hierbij wordt vooral gedacht aan de kunststromingen uit de eerste helft van de 19e eeuw (neoclassicisme en historicisme) en de beeldhouwkunst.

Gesteund door het gemeentebestuur ziet het museum van Elsene het derde millennium met enthousiasme en vertrouwen tegemoet. Het is ervan overtuigd dat het erin zal slagen zijn collectie te bewaren, aan te vullen en bekend te maken bij een breed publiek. Ook in de toekomst blijft het innoverende tentoonstellingen organiseren.

MUSEUM VAN ELSENE. DE COLLECTIE

Het Gemeentelijk Museum van Elsene werd in 1892 opgericht en maakt sindsdien deel uit van de toonaangevende culturele instellingen in België. Het heeft zijn internationale faam te danken aan zijn permanente collectie, een verzameling van meer dan 10 000 werken waaronder een aantal prestigieuze topstukken.

Een schitterend parcours
Deze catalogus is een uitnodiging om de meesterwerken uit de permanente collectie te ontdekken. Niet alleen bevat hij een schat aan informatie voor de bezoeker, hij vormt ook een mooi aandenken achteraf. Tegelijk biedt hij een algemeen overzicht van de Belgische kunstgeschiedenis. Beginnend bij oude kunst van de 16e tot 18e eeuw bespreekt hij vervolgens de ontwikkelingen in de affichekunst. Daarna komen de grote stromingen uit de 19e en 20e eeuw aan bod – van het realisme, impressionisme, neo-impressionisme, expressionisme en surrealisme tot de veelzijdige experimenten uit de moderne en hedendaagse kunst. Van Dürer over James Ensor, Henri de Toulouse-Lautrec, Théo Van Rysselberghe, Constant Permeke en Gustave De Smet tot Pierre Alechinsky en via Auguste Rodin, Francis Picabia, Pablo Picasso, Juan Miró tot Ann Veronica Janssens en Jan Fabre – de werken die het Gemeentelijk Museum van Elsene hier voorstelt, zetten de originaliteit van de Belgische cultuur in de verf en leiden de bezoeker langs een schitterend parcours.

Museum van Elsene. De Collectie
Silvana editoriale
192 bladzijden - ongeveer. 150 kleurenillustraties - 20 €
Beschikbaar in het Frans en het Nederlands